محلول ضدعفونی کننده

محلول ضدعفونی دندانپزشکی

مطب های دندانپزشکی به علت ازدحام زیاد می توانند منشاء بیماری های واگیردار مانند HIV، هپاتیت، کرونا و ... باشند. قطعاً تضمین سلامتی بیماران بر عهده دندانپزشکان و کارکنان مطب دندانپزشکی است. به همین دلیل است که استفاده از محلول ضدعفونی کننده برای استریل کردن سطوح، ابزارها و ... برای مطب های دندانپزشکی لازم است.

محلول ضدعفونی دندانپزشکی

استریلیزاسیون چیست؟

به فرآیندی که سطوح، ابزار، پوست انسان و ... ضدعفونی می شوند و کلیه میکروب ها و ویروس ها از روی این سطوح از بین می روند، استریلیزاسیون گفته می شود.

استریل کردن ابزار و لوازم دندانپزشکی می تواند با کمک دستگاه اتوکلاو، اشعه UV، با کمک محلول ضدعفونی کننده و ... انجام شود.

محلول های ضدعفونی کننده وظیفه دارند که تمام میکروارگانیسم های زنده روی سطوح یا پوست را از بین ببرند و با تمیز کردن سطوح مورد نظر از سلامت بیماران و دندانپزشکان حفاظت کنند.

تقسیم بندی محلول های ضدعفونی کننده

محلول های ضدعفونی براساس میزان کشتن میکروارگانیسم های زنده در سطح های زیر دسته بندی می شوند. سطوح مختلف محلول ضدعفونی کننده می تواند برای استریل کردن سطوح مختلفی از آلودگی در دندانپزشکی ها به کار رود.

سطح محلول ضدعفونی کننده باکتری در حال تکثیر ویروس چربی ویروس چربی دار باسیل سل باکتری اسپوردار
بالا
متوسط
پایین

انواع ابزارهای دندانپزشکی از نظر سطح آلودگی

ابزار بحرانی با خطر بسیار بالا

این ابزارها در بیشترین سطح آلودگی قرار دارند؛ چرا که به داخل بدن وارد می شوند. ابزارهای بحرانی معمولا با روش حرارت بالا استریل می شوند؛ اما در نهایت از ضدعفونی کننده های سطح متوسط برای بی خطر کردن ابزار استفاده می شود.

ابزارهای نیمه بحرانی با خطر متوسط

به ابزارهایی که با پوست یا مخاط دهان در تماس هستند، ابزارهای نیمه بحرانی می گویند. این ابزار به داخل بافت های بدن نفوذی ندارند.

ابزارهای نیمه بحرانی در صورتی که حساس به حرارت نباشند، با روش استریل حرارتی استریل می شوند و دیگر نیازی به استفاده از محلول ضدعفونی کننده نیست؛ ولی اگر حساس به حرارت باشند با محلول های ضدعفونی سطح بالا استریل می شوند.

ابزارهای غیر بحرانی با خطر پایین

این ابزارها فقط با پوست سالم در تماس هستند و وارد بدن یا نزدیک مخاط انسان قرار نمی گیرند. ابزارهای غیر بحرانی خطر بسیار کمی دارند؛ به همین خاطر با محلول های ضدعفونی سطح متوسط استریل می شوند.

 محلول ضدعفونی کننده سطوح دندانپزشکی

کاربردهای مختلف محلول ضدعفونی کننده

سطوح مختلف مواد ضدعفونی کننده که در بالا ذکر شد، بیشتر مربوط به محلول های ضدعفونی کننده سطوح می باشند؛ اما محلول ضدعفونی کننده برای ضدعفونی پوست هم به کار می روند. پس به طور کلی کاربردهای مختلف محلول های ضدعفونی کننده به صورت زیر می باشد.

آشنایی با محلول ضدعفونی کننده دست
  • استریل کردن محل تزریق بیماران در تمام کاربردهای درمانی
  • استریل کردن سطوح پر خطر که به حرارت یا انواع روش های استریل حساس هستند.
  • استریل سطوحی که امکان اتوکلاو کردن آن ها نباشد، مانند یونیت دندانپزشکی
  • استریل سطوحی که حساسیتی به الکل نداشته باشند.
  • استریل و ضدعفونی کردن دست دندانپزشکان پس از انجام هر مرحله از درمان

مواد تشکیل دهنده محلول های ضدعفونی کننده

حتما تا به حال اسم الکل را به عنوان ماده ای موثر برای ضدعفونی دست ها و سطوح شنیده اید. الکل ها موادی هستند که خاصیت میکروب کشی و ویروس کشی بسیار زیادی دارند و در صورت تماس با میکروارگانیسم های زنده، آن ها را از بین می برند.

الکل

طیف وسیعی از محلول های ضدعفونی کننده از دو نوع الکل اتانول و ایزوپروپانول ساخته شده اند. استفاده از این دو نوع ماده به طور همزمان بسیار موثر در از بین بردن میکروارگانیسم های زنده می باشد.

گلیسیرین

: بعضی از محلول های ضدعفونی دارای مقداری گلیسیرین می باشند. گلیسیرین یک ماده ای است که تحریکات پوستی در تماس با الکل را کاهش می دهد و استفاده از آن در محلول ها باعث می شود که از خشکی پوست در هنگام اسپری محلول ضدعفونی الکلی جلوگیری شود

ترکیب کلر هگزیدین

: وجود کلر هگزیدین در محلول های ضدعفونی باعث می شود که اثربخشی این محصولات به مقدار قابل توجهی بالا برود و همچنین این اثربخشی در زمان طولانی پایدار بماند

آب دیونیزه

معمولا برای ساخت محلول های ضدعفونی برای سطوح یا دست ها از 70 درصد الکل استفاده می شود. به همین دلیل نیاز است که الکل به میزان 30 درصد رقیق شود. برای رقیق کردن الکل موجود در محلول ضدعفونی کننده از آب دیونیزه استفاده می شود

یک محلول ضدعفونی خوب چه خصوصیاتی دارد

محلول ضدعفونی کننده، از بین برنده میکروارگانیسم های زنده
  • اولین خصوصیتی که باید یک محلول ضدعفونی کننده داشته باشد، میکروب کشی، ویروس کشی و به طور کلی کشتن طیف وسیعی از میکروارگانیسم ها است.
  • محلول ضدعفونی کننده دست نباید هیچ واکنش تحریک زایی در پوست ایجاد کند و موجب خشکی پوست نشود.
  • اثر بخشی سریع برای از بین بردن طیف وسیعی از میکروارگانیسم های زنده نیز یکی از خصوصیات اصلی محلول های ضدعفونی به شمار می رود.
  • بهترین محلول های ضدعفونی کننده، محلول هایی هستند که در آن ها دو نوع الکل به طور همزمان به کار رفته باشد؛ چرا که همپوشانی این دو نوع الکل باعث عملکرد بهتر میکروب کشی و ویروس کشی محلول ها می شود.
  • بهترین محلول ضدعفونی کننده باید توانایی از بین بردن انواع باکتری های گرم مثبت و گرم منفی، مایکوباکتریوم ها، ویروس هایی مانند HIV، HBV، HCV،کرونا و ... و قارچ ها را داشته باشد.
  • داشتن گلیسیرین در محلول ضدعفونی کننده دست، باعث حفظ رطوبت پوست می شود.
  • محلول ضدعفونی کننده ای که برای سطوح مورد استفاده قرار می گیرد باید هیچ خوردگی ای در زمان تماس با سطوح ایجاد نکند.

داشتن تاییدیه هایی مانند موارد زیر:

  • پروانه ساخت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  • داشتن استاندارد اثر مایکوباکتریوم از مراکز تحقیقاتی
  • داشتن استاندارد اثر میکروب کشی و اثر قارچ کشی از مراکز مربوطه
  • داشتن استاندارد اثر ویروس کشی از دانشگاه های علوم پزشکی کشور
  • داشتن تاییدیه عدم سمیت پوستی از بخش سم شناسی مرکز تحقیقات علوم دارویی دانشگاه تهران